เอสซีดีประเภทที่ 4

เอสซีดีประเภททที่ 4 มีชื่อเรียกอีกอย่างว่า “เพิ่มไดเมนชันเล็ก” หรือ “Add Mini-Dimension” หลักการคือ ปกติแล้วหนึ่งไดเมนชันจะมีเทเบิ้ลเพียงเทเบิ้ลเดียว (ในกรณีที่ออกแบบฐานข้อมูลเป็นโครงสร้างดาวหรือ Star Schema) หากไดเมนชันใดถูกออกแบบให้ใช้เอสซีดีประเภทที่ 4 ไดเมนชันนั้นจะมีเทเบิ้ลขนาดเล็กเพิ่มขึ้นมา โดยเทเบิ้ลขนาดเล็กนี้เรียกว่าไดเมนชันเล็ก โดยไดเมนชันหลักและไดเมนชันเล็กนี้จะทำหน้าที่เก็บข้อมูลที่แตกต่างกัน ไดเมนชันหลักจะเก็บข้อมูลที่ถ้ามีการเปลี่ยนแปลง มันไม่ควรส่งผลกระทบกับยอดของรายงาน ส่วนไดเมนชันเล็กจะเก็บข้อมูลที่ถ้ามีการเปลี่ยนแปลง จะส่งผลกระทบกับยอดของรายงาน

การเปลี่ยนแปลงของไดเมนชันหลักและไดเมนชันเล็กก็แตกต่างกัน โดยไดเมนชันหลักจะใช้เอสซีดีประเภทที่ 1 คือการเขียนทับ ส่วนไดเมนชันเล็กถ้าข้อมูลใหม่ยังไม่มีในไดเมนชันเล็กก็ให้เพิ่มข้อมูลเข้าไป

ส่วนข้อมูลในแฟกซ์ (Fact) ก็จะต้องอ้างอิงข้อมูลทั้งในไดเมนชันหลักและไดเมนชันเล็ก เพื่อให้ได้ข้อมูลของไดเมนชันนั้นอย่างครบถ้วน

ตัวอย่าง

ข้อมูลก่อนการเปลี่ยนแปลง

ถ้าให้ข้อมูลดั้งเดิมเป็นดังข้อมูลข้างล่าง ให้เลขข้อมูลลูกค้า และ รหัสลูกค้า ในเทเบิ้ลลูกค้าเป็นเซอโรเกตคีย์และเนเชอรัลคีย์ตามลำดับ และให้เทเบิ้ลลูกค้าใช้หลักเอสซีดีประเภทที่ 4

จากข้อมูลก่อน2_1 และข้อมูลก่อน2_2 สังเกตได้ว่าไม่มีการเชื่อมข้อมูลถึงกัน ฉะนั้นผู้ใช้จะไม่รู้เลยว่าลูกค้าอยู่จังหวัดใด ส่วนถ้าดูข้อมูลก่อน1 การซื้อขายที่เกิดขึ้นจะต้องมีการกรอกข้อมูลสองอย่างทั้งเลขข้อมูลลูกค้าและเลขข้อมูลลูกค้าเล็ก ถึงจุดนี้ผู้อ่านอาจจะคิดได้ว่าข้อมูลก่อน2_2 ถึงแม้จะได้ชื่อว่าเป็นไดเมนชันเล็กของข้อมูลก่อน2_1 แต่ถ้ามองในมุมมองของข้อมูลก่อน1 ก็จะมองข้อมูลก่อน2_2 เป็นไดเมนชันหลักไม่ต่างจากข้อมูลก่อน2_1 เลย

ข้อมูลการขาย (ข้อมูลก่อน1)
รหัสการขาย	วันเวลาซื้อขาย	เลขข้อมูลลูกค้า	เลขข้อมูลลูกค้าเล็ก	เลขข้อมูลสินค้า	จำนวนสินค้าที่ซื้อ
O001	20220701	1	1	1	2
O002	20220702	2	1	2	5
O003	20220703	1	1	2	3

ลูกค้า (ไดเมนชันหลัก) (ข้อมูลก่อน2_1)
เลขข้อมูลลูกค้า SK	รหัสลูกค้า NK	ชื่อลูกค้า
1	C001	ทองดี แน่นะ
2	C002	เงินทอง ของจริง

ลูกค้า (ไดเมนชันเล็ก) (ข้อมูลก่อน2_2)
เลขข้อมูลลูกค้าเล็ก SK	ชื่อจังหวัด
1	กรุงเทพ

รายงานของข้อมูลก่อนการเปลี่ยนแปลง

สมมติว่าต้องออกรายงานสองรายงาน ได้แก่ ยอดรวมจำนวนสินค้าต่อจังหวัดของลูกค้า และยอดรวมจำนวนสินค้าต่อชื่อลูกค้า ได้รายงานดังด้านล่าง

รายงานยอดรวมจำนวนสินค้าต่อจังหวัดของลูกค้า (รายงานก่อน1)
จังหวัดลูกค้า	ยอดรวมจำนวนสินค้า
กรุงเทพ	10

รายงานยอดรวมจำนวนสินค้าต่อชื่อลูกค้า (รายงานก่อน2)
ชื่อลูกค้า	ยอดรวมจำนวนสินค้า
ทองดี แน่นะ	5
เงินทอง ของจริง	5

---

ข้อมูลหลังการเปลี่ยนแปลง

วันที่ 1 มกราคม 2023 นายทองดี แน่นะ ย้ายจังหวัดจากกรุงเทพไปเชียงรายและได้เปลี่ยนชื่อจากทองดี แน่นะ เป็นทองดี แน่นอน ผลที่ได้จะเป็นดังข้างล่าง

การเปลี่ยนชื่อทำให้ข้อมูลหลัง2_1ซึ่งเป็นไดเมนชันหลัก การเปลี่ยนแปลงจะเป็นการเขียนทับ ส่งผลให้คอลัมน์ “ชื่อลูกค้า” เปลี่ยนจาก ทองดี แน่นะ กลายเป็น ทองดี แน่นอน

การเปลี่ยนจังหวัดไม่ได้ทำให้มีจังหวัดของข้อมูลหลัง2_2 เพิ่มขึ้น เพราะถึงแม้จะเป็นข้อมูลเสริมของลูกค้า แต่มันถูกอ้างอิงจากข้อมูลหลัง1 ถ้าเลขข้อมูลลูกค้าเล็กไม่มีการอ้างอิงเชียงราย ก็ไม่มีความจำเป็นต้องเพิ่มแถวในข้อมูลหลัง2_2

ข้อมูลการขาย (ข้อมูลหลัง1)
รหัสการขาย	วันเวลาซื้อขาย	เลขข้อมูลลูกค้า	เลขข้อมูลลูกค้าเล็ก	เลขข้อมูลสินค้า	จำนวนสินค้าที่ซื้อ
O001	20220701	1	1	1	2
O002	20220702	2	1	2	5
O003	20220703	1	1	2	3

ลูกค้า (ไดเมนชันหลัก) (ข้อมูลหลัง2_1)
เลขข้อมูลลูกค้า SK	รหัสลูกค้า NK	ชื่อลูกค้า
1	C001	ทองดี แน่นอน
2	C002	เงินทอง ของจริง

ลูกค้า (ไดเมนชันเล็ก) (ข้อมูลหลัง2_2)
เลขข้อมูลลูกค้าเล็ก SK	ชื่อจังหวัด
1	กรุงเทพ

รายงานของข้อมูลหลังการเปลี่ยนแปลง

สมมติว่าต้องออกรายงานสองรายงาน ได้แก่ ยอดรวมจำนวนสินค้าต่อจังหวัดของลูกค้า และยอดรวมจำนวนสินค้าต่อชื่อลูกค้า ผลที่ได้จะเป็นไปด้านล่าง

ข้อดีที่เห็นได้ชัดจากเอสซีดีประเภทที่ 4 คือยอดของรายงานไม่มีการเปลี่ยนแปลง ซึ่งเป็นสิ่งที่ถูกต้องเพราะสิ่งที่เปลี่ยนแปลงคือข้อมูลลูกค้า ไม่ใช่ข้อมูลการซื้อขาย ยอดทุกอย่างควรอยู่เหมือนเดิม

รายงานยอดรวมจำนวนสินค้าต่อจังหวัดของลูกค้า (รายงานหลัง1)
จังหวัดลูกค้า	ยอดรวมจำนวนสินค้า
กรุงเทพ	10

รายงานยอดรวมจำนวนสินค้าต่อชื่อลูกค้า (รายงานหลัง2)
ชื่อลูกค้า	ยอดรวมจำนวนสินค้า
ทองดี แน่นอน	5
เงินทอง ของจริง	5

---

การซื้อขายหลังการเปลี่ยนแปลง

วันที่ 5 มกราคม 2023 นายทองดี ได้เข้าไปซื้อของ ผลที่ได้จะเป็นไปดังข้อมูลด้านล่าง

เมื่อมีข้อมูลการซื้อขายจากทองดี ซึ่งตอนนี้อยู่เชียงรายแล้ว เลขข้อมูลลูกค้าเล็กในข้อมูลหลังซื้อขาย2_2 จึงมีการเพิ่มเชียงราย เพื่อให้ข้อมูลหลังซื้อขาย1อ้างอิงได้

ข้อมูลการขาย (ข้อมูลหลังซื้อขาย1)
รหัสการขาย	วันเวลาซื้อขาย	เลขข้อมูลลูกค้า	เลขข้อมูลลูกค้าเล็ก	เลขข้อมูลสินค้า	จำนวนสินค้าที่ซื้อ
O001	20220701	1	1	1	2
O002	20220702	2	1	2	5
O003	20220703	1	1	2	3
O004	20230105	1	2	1	2

ลูกค้า (ไดเมนชันหลัก) (ข้อมูลหลังซื้อขาย2_1)
เลขข้อมูลลูกค้า SK	รหัสลูกค้า NK	ชื่อลูกค้า
1	C001	ทองดี แน่นอน
2	C002	เงินทอง ของจริง

ลูกค้า (ไดเมนชันเล็ก) (ข้อมูลหลังซื้อขาย2_2)
เลขข้อมูลลูกค้าเล็ก SK	ชื่อจังหวัด
1	กรุงเทพ
2	เชียงราย

รายงานของข้อมูลหลังการซื้อขาย

สมมติว่าต้องออกรายงานสองรายงาน ได้แก่ ยอดรวมจำนวนสินค้าต่อจังหวัดของลูกค้า และยอดรวมจำนวนสินค้าต่อชื่อลูกค้า ผลที่ได้จะเป็นไปด้านล่าง

รายงานยอดรวมจำนวนสินค้าต่อจังหวัดของลูกค้า (รายงานหลังซื้อขาย1)
จังหวัดลูกค้า	ยอดรวมจำนวนสินค้า
กรุงเทพ	10
เชียงราย	2

รายงานยอดรวมจำนวนสินค้าต่อชื่อลูกค้า (รายงานหลังซื้อขาย2)
ชื่อลูกค้า	ยอดรวมจำนวนสินค้า
ทองดี แน่นอน	7
เงินทอง ของจริง	5

---

ข้อดี

1. การเปลี่ยนแปลงไดเมนชัน ไม่ส่งผลต่อยอดรายงาน
2. ไดเมนชันมีขนาดเล็ก
3. ปรับเปลี่ยนได้ไม่จำกัดจำนวนครั้ง

ข้อเสีย

1. ไดเมนชันหลักและไดเมนชันเล็กไม่เชื่อมกันทำให้ไม่สามารถบอกได้ว่าข้อมูลปัจจุบันฉบับสมบูรณ์ที่รวมไดเมนชันหลักและเล็กเป็นอย่างไร
2. แฟกซ์จะต้องใช้ข้อมูลเชื่อมไดเมนชันหลักและไดเมนชันเล็กเพื่อให้ได้ข้อมูลไดเมนชันที่สมบูรณ์

เหมาะกับไดเมนชันแบบใด

จาการสังเกตของผู้เขียน เหมาะสำหรับไดเมนชันทุกรูปแบบ ถ้าสามารถยอมรับได้ว่าไดเมนชันหลักกับไดเมนชันเล็กไม่ได้มีการเชื่อมกันส่งผลให้ไม่สามารถรู้ได้ว่าข้อมูลปัจจุบันของไดเมนชันหลักใช้ไดเมนชันเล็กตัวใด